علوم

طبقه‌بندي علمي جانداران

طبقه‌بندي علمي جانداران
از ويکي‌پديا، دانشنامه آزاد.
(تغيير مسير از تاکسونومي)
براي اينکه کار بررسي جانداران، اعم از جانوران و گياهان، ساده تر شود، آنها را رده‌بندي مي‌کنند. در رده‌بندي جاندارن، که به آن تاکسنومي هم گفته مي‌شود، هر جانداري در جايگاه ويژه‌اي از نظر دسته‌بندي قرار ميگيرد. به هر سطح از دسته‌بندي، يک آرايه (Taxon) گفته مي‌شود.[1]
دسته بندي رده‌هاي جانداران، از بزرگ به کوچک به اين صورت است:
فرمانرو (سلسله): Kingdom
شاخه: Phylum
رده: Class
راسته: Order
تيره (در مورد گياهان)، خانواده (در مورد حيوانت): Family
سرده (جنس): Genus
گونه: Species
پسوندهاي طبقه‌بندي
در طبقه‌بندي جانداران پسوندهاي استانداردي بر پايه سلسله (فرمانرو) و گاه بر پايه شاخه يا رده بکار مي‌رود که در جدول زير مي‌آيد. براي بسياري از آنها در نام‌هاي فارسي پسوند -ان و -گان- بکار مي‌رود و براي phyta- بيشتر پسوند -رُستيان و رويي‌ها بکار مي‌رود.
نام طبقه به فارسي نام طبقه به انگليسي گياهان جلبک‌ها قارچ‌ها حيوانات
دسته/شاخه Division/Phylum -phyta -mycota
زيردسته/زيرشاخه Subdivision/Subphylum -phytina -mycotina
رده Class -opsida -phyceae -mycetes
زيررده Subclass -idae -phycidae -mycetidae
بالاراسته Superorder -anae
راسته Order -ales
زيرراسته Suborder -ineae
فروراسته Infraorder -aria
بالاخانواده Superfamily -acea -oidea
خانواده (تيره) Family -aceae -idae
زيرخانواده Subfamily -oideae -inae
تبار/فروخانواده Tribe/Infrafamily -eae -ini
زيرتبار Subtribe -inae -ina
فرمانرو‌هاي جانداران
فرمانرو مونرا يا Monera
فرمانرو آغازيان يا Protista
فرمانرو قارچ‌ها يا Fungi
فرمانرو گياهان يا Plantae
فرمانرو جانوران يا Animalia
جاندارن بر اساس يک طبقه بندي ديگر به پروکاريوت‌ها و يوکاريوت‌ها تقسيم مي‌شوند. پروکاريوت‌ها فقط شامل فرمانرو مونرا هستند ولي يوکاريوت‌ها چهار فرمانرو ديگر را در بر مي‌گيرند.
نام برخي از رده ها، راسته ها، تيره‌ها و خانواده‌هاي گياهي و جانوري با برابر انگليسي آنها:
آب‌بازان
آبشش‌داران (Branchiura)
اسفنجها ( Porifera )
آخوندک‌ها ( Mantodea )
بازوپايان (Brachiopod)
بافته‌بالان ( Plecoptera )
بالتوري‌ها ( Neuroptera )
بزرگ‌بالان ( Megaloptera )
بسفايجيان (polypodiaceae)
بندپايان ( Arthropoda )
بي‌بالان ( Zoraptera )
بي‌دندانان ( Edentata )
بي‌شاخکان (Protura)
بي‌مهرگان ( Invertebrata )
بيديان ( Salicaceae )
بيني‌سران ( Rhynchocephalia )
بيني‌کوتاهان (brachyrhynque)
پاحبابداران ( Thysanoptera )
پادمان ( Collembola )
پاروپايان ( Copepoda )
پرتاران ( Polychaeta )
پرزيوگان (polyzoa يا bryozoa)
پرستوسانان (apodiformes)
پرسياوشان ( Pterideae )
پرندگان سوسمارنما ( Archaeornithes )
پرياختگان جانوري ( Metazoa )
پنجه‌گرگيان ( Lycopodiaceae )
پنيرکيان ( Malvaceae )
پهن‌ماهيان ( Pleuronectidae )
پوست‌بالان ( Dermaptera )
پوشيده‌کامان ( Phylactolaemata )
پولک‌بالان ( Lepidoptera )
پيچ اناريان ( Bignoniaceae )
پيچيده‌بالان ( strepsiptera )
پيش‌کامان ( Enopla )
تارپايان ( Embioptera )
تارمکان ( Acanthobdellidae )
تاژکداران ( Flagellate )
تک‌ياختگان ( Protozoa )
تَميسيان ( Dioscoreaceae )
جوربالان ( Isoptera )
جوربالان ( Homoptera )
جورپايان ( Isopoda )
چتريان (Apiaceae)
چوبک مانندها ( phasmatodea )
حاشيه‌بالان ( Thysanoptera )
حشرات ( Insecta )
خرچنگ‌سانان ( Crustocea )
خزندگان ( Reptilia )
خزه‌سانان ( Bryozoa )
دم‌چنگالان ( Diplura )
دم‌ريشکداران ( Thysanura )
دم‌فنري‌ها يا پادُمان (Collembola)
دم‌مويان (Microcoryphia)
دوبالان ( Diptera )
دوزيستان ( Amphibia )
دوزيستان دمدار ( Caudata )
دوکاميان (digenea)
دوکفه‌اي‌ها ( Bivalvia )
ده‌پايان ( Decapoda )
راست‌بالان ( Orthoptera )
راست‌حفرگان (rhabdocoelida)
رتيل‌ها (Sulifugae)
روزنداران ( Foraminifera )
ريسه‌داران ( Thallophyta )
ريش‌بزيان (ephedracea)
ريشه‌داران ( Rhizopoda )
راست‌شناوران (Orthonectida)
زالوها ( Hirudinea )
زالوسانان (bdolloidea)
سپرآبششان (aspidobranchiata)
سپرشکمان (aspidogastraea)
ستاره‌وشان (asteroidea)
سدابيان (rutaceae)
سرپايان ( Cephalopoda )
سرخرطومي‌ها ( Curculionidae )
سرسپريان (Cephalaspis)
سرطنابداران (Cephalochordata)
سرميگوئيان (cephalocardia)
سَرويان ( Cupressaceae )
سنجاقکها ( odonata )
سوزن‌بالان ( Raphidioptera )
سوسري‌ها ( Blathodea )
سوسماران ( Sauria )
سوسمارهاي خاردم ( Uromastycidae )
بي‌شاخکان ( Protura )
شانه‌کامان (ctenostomata)
شاهپسنديان ( Verbenaceae )
شاهترگان ( Fumariaceae )
شاهدانگان ( Cannabinaceae )
شکم‌پايان ( Gastropoda )
شمشاديان ( Celastraceae )
‎صخره‌خزها‏‎ ( ‎ )
صدفيان ( Ostracoda )
طنابداران ( Chordata )
عنکبوتيان ( Arachnoidae )
قاب‌بالان ( Coleoptera )
کاوتنان (Coelenterata)
کبوترسانان (Columbiformes)
کپورماهيان (Cyprinidae)
کم‌تاران ( Oligochaeta )
کم‌حفرگان (Alloecoela)
کنجديان (Pedaliaceae)
کنه‌ها ( Acariformes )
کوتاه‌بالان (brachyptere)
کيسه‌تنان ( Coelenterata )
کيسه‌داران ( Marsupials )
گربه‌سانان ( Felidae )
گردن‌پوزه‌ئيان (auchenorrhyncha)
لوله‌بالان ( Siphonaptera )
ماهي نقره‌اي‌ها (Thysanur)
مژکداران ( Ciliophora )
مژه‌پايان ( Cirripedia )
مژه‌داران ( Ciliata )
ملخهاي شاخک کوتاه ( Acrididae )
منقارسران ( mecoptera )
موش‌سانان (Muridae)
موي بالان ( Trichoptera )
ناجورپايان ( Amphipoda )
ناجوردندان ( Heterodont )
نازک‌بالان ( Hymenoptera )
ناژويان ( Coniferae )
ناقوسيان ( Kamptozoa )
ناوپايان (Scaphopoda)
نرم‌تنان ( Mollusca )
نهاندانگان ( Angiospermae )
نهانزادان ( Cryptogamia )
هم‌بالان ( Homoptera )
يکروزه‌ها ( Ephemeroptera )
پادمان collembola
بي‌شاخکان protura
دم‌چنگاليان diplura
استطاله‌داران thysanura
يکروزه‌مانندها pterygota
طياره‌مانندها (سنجاقکها و آسيابکها)
بهاره‌مانندها plecoptera
موريانه‌ها isoptera
موريانه مانندها zoraptera
چوبک‌مانندها phasmoptera
گوش‌خيزک‌مانندها Dermaptera
شپش‌هاي چوب Psocoptera
پشم‌خواران Malloplaga
شپش‌ها Anoploura
بال‌ريشکداران Thysanoptera
سخت‌بال‌پوشان Coleoptera
بال‌موداران
بال‌درازان
بال‌پولکداران
دوبالان
بال‌غشاييان
سخت‌سران (stegocephalia)
ناجورپايان (amphipoda)
پشيزبالان (lepidoptera)
منابع
آريانپور، فرهنگ فشرده يکجلدي فارسي به انگليسي، چاپ ششم، تهران: اميرکبير 1373 خ. که در آن از سه منبع زير استفاده شده:
فرهنگ گيا از دکتر حسين گل گلاب.

+ نوشته شده در  پنجشنبه چهاردهم بهمن 1389ساعت 22:13  توسط س.ش  |